Drugspastoraat Nieuwsblad 163 (2003) p. 20-23

In Memoriam

Begrafenis St. Barbara Amsterdam 12 juni 2003 14.00 uur
Op donderdag 12 juni hebben we op St. Barbara afscheid genomen van Jolanda. Een zoon en een dochter van haar waren erbij en ook een heel aantal vrienden en bekenden uit o.m. de Veste. Haar vriend Maurits heeft op een stijlvolle manier een groot deel van de voorbereiding van de begrafenis op zich genomen. Met elkaar hebben we van deze vrolijke en bijzondere vrouw afscheid genomen. Het voelde voor mij als een warme en gezamenlijk afscheid. Nog niet eerder heb ik zo sterk gevoeld dat we met elkaar een gemeenschap vormen die om iemand heeft gegeven en er daarom bij is om haar weg te brengen.

Wat het nu bijzonder maakte, kwam wat mij betreft door een aantal dingen:

In de eerste plaats kwam dat door de Crypte-paaskaars die Bart uit de Veste had meegenomen. De paaskaars die we vorig jaar in de Crypte elke zondag hebben aangestoken, die kaars is met Pasen naar de Veste gebracht. Als we voortaan in de Veste vieringen hebben, gebruiken we die kaars. Bart past op de kaars. Omdat Jolanda bij onze gemeenschap hoorde heeft hij de kaars naar St. Barbara meegenomen. Zo was de kaars het symbool van het leven, het licht dat de mensen van Crypte, de Veste, de vrienden en familie van Jolanda met God en met elkaar verbond.

Ten tweede was het bijzonder omdat Jolanda als eerste in het verzamelgraf van onze Crypte gemeenschap is bijgelegd. Op een mooie plek op de begraafplaats, op een plek waar zij een naam zal krijgen, waar zij samen andere vrienden en bekenden uit de scene zal liggen.

Tenslotte was het een bijzondere dienst omdat hij door de samenwerking met haar vriend Maurits, als een begrafenis van Straatpastoraat en Drugspastoraat samen voelde. Maurits zet zich al een tijd in om ook mensen uit de wereld van dak en thuislozen een waardige begrafenis te geven. Het voelde goed om zo samen te werken.

Hieronder volgt het in memoriam zoals dat in de begrafenis is gelezen:

"Het is goed, we houden van je en doe de groeten aan oma." Met deze woorden namen Maurits en de familie  vorige week afscheid van Jolanda. Ze lag toen al een paar weken op de Intensive Care (IC) van het VU ziekenhuis. Haar longen waren helemaal op. Een leven buiten de IC zat er voor Jolanda niet meer in. Dan komt het moment van afscheid. Een vredig afscheid. Jolanda had haar dochters en haar kleinkinderen gezien. Ze kon zich laten gaan. Dat was ook de betekenis van de zin "De groeten aan oma". Want Jolanda is een groot deel van haar jeugd door haar oma opgevoed. Van haar had zijn geleerd dat als je tijd gekomen is, je maar gewoon los kunt laten.

Jolanda heeft losgelaten, vredig en in het bijzijn van mensen die heel veel voor haar betekenden. Ze liet een leven los dat voor het grootste deel geloof ik heel erg moeilijk is geweest. Over haar jeugd vertelde ze niet veel. Veilig en beschermd was het niet. En ook later, toen ze haar leven met een man deelde die haar geen ruimte gaf om te leven, heeft ze zich alleen met pijn en moeite, maar wel dapper, door het leven geslagen.

Als ik de stukjes van haar verhaal bij elkaar leg, lijkt het alsof ze pas in de Veste voor het eerst echt wat rust en stabiliteit kreeg. Niet dat ze dat zo zei, want Jolanda sprak niet graag over zichzelf en al helemaal niet over van die moeilijk dingen. Maar ik kon het merken aan de manier waarop ze binnen een mum van tijd voor zichzelf een gezellig en veilig thuis maakte. Het begon met de kamer: in de Veste is die kamer als je binnen komt niet meer dan een kaal hok met vier witte muren, een bed en een stoel en zo'n vierkant geval dat je als nachtkastje kunt gebruiken. Jolanda maakte daar haar eigen paleisje van: er kwam een grote kast, stoeltjes, een letterbak voor van die kleine leuke dingen, kleedjes op het tafeltje, ga maar door. Jolanda was daar komen wonen als iemand die was gekomen om niet meer weg te gaan. Dit was haar plek, hier zou ze haar eigen 'thuis' maken. Eindelijk vrij, veilig en gezellig. Voor Jolanda betekende dit dat ze voor het eerst sinds lang zelf uit kon maken wie er in haar kamer mocht komen, met wie ze vriendschap sloot. Haar kamer was niet groot en de Veste is ook niet het summum, maar hier was ze tenminste eigen baas. En Jolanda verstond de kunst om het voor zichzelf en anderen gezellig te maken. Ze had humor en een aanstekelijke lach.

Zo heeft ze ook genoten. Van kleine dingen vooral. Jolanda maakte de indruk van iemand die weinig nodig had om tevreden te zijn: een lekker bakje koffie met een sjaggie, een broodje ei, kleine snuisterijen, een flesje parfum, een potje kaarten, ouwehoeren met vriendinnen onder mekaar, een uitje naar de Floriade met Maurits. Ze had ook gevoel voor mooie kleren en was blij met de naaimachine waarmee ze haar kleding kon verstellen.

Zo met haar gevoel voor de kleine dingen, voor gezelligheid, spelletjes en grapjes liet Jolanda eigenlijk zien hoe je ook kunt leven. Kleine dingen die je ook levend in de Veste nog kunt koesteren en beschermen. Ik heb het gevoel dat Jolanda wat zij in deze jaren aan plezier kon beleven zo veel mogelijk wilde beschermen. Over dingen die moeilijk, pijnlijk of al te diepzinnig waren, sprak ze daarom liever niet. Zo leek ze er nooit te lang bij stil te willen staan dat ze sero-positief was of dat ze ernstige longproblemen had. Ook hiervoor gold dat het plezier voor ging. Toen ik een keertje zei dat veel roken niet echt goed voor de longen was, zei ze: "acht ik leef liever een paar jaar minder een gezellig leven dan drie jaar langer en gestresst". Ze kon het met zo'n glimlach vertellen dat ik er bijna zelf een peuk bij opstak.

Al met al proefde ik telkens dat ze al genoeg ellende had meegemaakt en nu maar gewoon wilde lachen waar het kon en van haar rust genieten. Nu ze die gevonden had wilde ze daar voor gaan. En ze vond vriendinnen en ze vond een lieve man. Het moet voor haar heel bijzonder zijn geweest.

Eén ding zat haar wel dwars: dat ze haar zoons en dochters vroeger had moeten afstaan. Het was niet anders en het kon niet anders, maar toch. Met name ten opzichte van haar dochters voelde ze zich onzeker. Ze was bang dat ze haar niet zouden willen zien. Vandaar dat het voor haar een geschenk uit de hemel moet zijn geweest dat het er op het laatst toch nog van gekomen is. Ik maakte me sterk dat hier in het ziekenhuis voor Jolanda een stukje hemel op aarde kwam. Ik heb gehoord dat er een een glimlach en een twinkeling in haar ogen kwam zoals nog nooit tevoren.

Het is voor ons die achterblijven natuurlijk veel te vroeg dat zij gaat. We hadden nog verder kennis willen maken en lachen en stukken van ons leven met haar willen delen. Voor Jolanda zou niemand verdrietig hoeven zijn, maar gelukkig mogen we dat zelf uit maken. Je gevoel kun je niet uitschakelen.

Het is een troost om te weten dat ze op zich wel in een leven na de dood geloofde. Met de woorden Hemel, God en Leven na de Dood, zoals daar in de kerk over wordt gesproken had ze niet veel. Ze is überhaupt maar één keer in de kerk geweest. In de Westerkerk. Dat vond ze toen ook wel heel leuk. Maar ja, het was dan ook voor een borrel van de koster. Dus dan wil het wel leuk zijn.

En toch had ze gevoel voor wat hierna zou komen. Al sprak ze daar ook liever lachend over dan met een uitgestreken gezicht: "Wat moet ik doen als het zover is?", vroeg ze. "Denk aan je oma: laatje maar gaan. - En bovendien we komen er aan." Waarop Jolanda zei: "ja, maar jullie laten me toch niet te lang wachten hè'!"

Als de hemel een plek is waar de mensen eindelijk thuis komen bij God, dan heeft Jolanda het nu met haar gevoel voor gein en gezelligheid dubbel voor elkaar. Wat mij betreft moet ze dus maar even wachten, juist omdat zij ons heeft laten zien dat we het hier, hoe moeilijk het ook is, soms ook door de pijn en het verdriet heen ook goed kunnen hebben en tevreden zijn.

Jolanda, rust zacht.
En voor ieder die hier achterblijft en met haar gemis verder moet leven, en in het bijzonder haar dochters Natalja en Thamara met kinderen, haar zoons Tommy en Danny, en ook haar lieve vriend Maurits wens ik de vrede en de kracht God toe.

Amen

pastor Gerson