Jan Henry de Vey Mestdagh

*

8 December 1953

†

4 December 1988

acteur, zanger

De GAY Krant 121 - 17 december 1988 p. 26

Jan Mesdag zong Jaques Brel
Dag Jan, dag Jongen van het licht

AMSTERDAM - Zoals Jaques Brel zijn laatste plaat maakte toen hij wist dat hij ging sterven, zo maakte Jan Mesdag een CD met vertalingen van BreIs repertoire om iets na te laten aan zijn publiek, als hij er niet meer zou zijn.
Vele vrienden en collega's uit de theaterwereld waren vorige week naar de Amsterdamse Sint Nicolaaskerk gekomen om Jan Mesdag te gedenken en getuigen te zijn van een afscheid dat door Jan tot in de puntjes was geregeld. "Hij was een regisseur, hij had graag mijn preek ook nog van te voren gelezen, maar die was nog niet af”, zei pastoor Berger.
En Johan Ooms zei: "Jan wil graag dat ik nu een gedicht van Marsman lees dus dat doe ik maar."
Zijn naaste vrienden, die hem de laatste maanden van zijn ziekbed hadden begeleid waren in staat er echt een "feestelijke" muzikale herdenking van te maken. In de Volkskrant hadden zij geadverteerd dat zij met trots aankondigen dat Jan Mesdag nu was waar hij wilde zijn en dat er geen zwarte kleren gedragen mochten worden tijdens de dienst.

Tijdens de dienst begreep ik, dat Jan hen die kracht had gegeven.
Door zijn geloof was Jan ervan overtuigd dat hij verlost zou worden en in dat vertrouwen had hij uiteindelijk zonder verdriet afscheid kunnen nemen. En vanuit dat gevoel had hij zijn dienst kunnen bedenken, sprekers, muzikanten en pastors kunnen vragen en gesteund door een tekst van BreI: "En aan het einde komt het licht, het komt niet onverwachts" had hij als theatermaker een fantastische finale bedacht. En als echte theatermaker was hij nog bezorgd geweest dat het niet vol zou raken, maar de grote Nicolaaskerk was zo goed als "uitverkocht".

Titelrol
Ik zag Jan Mesdag voor het eerste optreden in de Nelsonrevue, een programma dat in de zomer van 1982 in het kader van de uitwisseling Amsterdam-Berlijn onder auspicieën van het Nederlands theaterinstituut werd gemaakt.
Net van de kleinkunstacademie viel hij op door zijn prachtige stem en zijn ontwapenende uitstraling. Daarna speelde hij de titelrol in de musical" De zoon van Louis Davids" waarvoor hij de Pall MalI Exportprijs ontving. Van dat geld reisde hij naar New York om lessen te nemen.
Zijn grote wens was een BreI programma te maken. Hij was midden in de voorbereidingen, toen hij hoorde dat ook hij aids had.
Voor een theatertoernee was geen tijd meer, dus zette Jan zijn zinnen op het maken van een CD. Hij wilde zijn interpretatie van het Brel repertoire laten horen.
Maar onderhandelen met platenmaatschappijen, zorgen dat iemand achter een bureau enthousiast wordt voor je idee in een tijd dat het de industrie niet goed gaat, kost tijd. Tijd had Jan niet meer.
Daarom besloten zijn vrienden het Jan financieel mogelijk te maken de plaat te laten produceren. Ieder kon een aandeel kopen in ruil voor vijftig CD's. Zouden die verkocht kunnen worden, dan kreeg men zijn geld terug. Nico van der Linden jr maakte gratis arrangementen.

Willem Duys
Ernst van Altena maakte gratis een aantal nieuwe vertalingen van Brels laatste elpee en Ruud Jacobs produceerde het geheel als cadeau aan Jan.
De plaat werd goed ontvangen. Een bloemlezing uit de recensies:
"Bij sobere, vaak pregnante arrangementen van Nico van der Linden zingt hij de nummers zoals BreI bedoeld moet hebben…
Mesdag heeft zich de pathetiek van BreI voortreffelijk eigen gemaakt, zonder ook maar een moment te lonken naar jukebox en hitparade (Henk van Gelder) en "Mesdag zingt dit werk indringend, ongelikt en toch vaak treffend dichterlijk, soms weer verscheurend, dan weer intens beheerst. Een monumentaal document." - (Luister).
Ruud Jacobs, die veel voor Phonogram werkt, kreeg het voor elkaar, dat deze maatschappij de produktie van Jan heeft uitgebracht. Dat betekende dus publiciteit. Er waren een hoop mensen die wisten dat Jan aids had, maar er werd niet over gepraat. Er was een soort code. Helaas heeft Willem Duys die op een schandalige manier met een hoop vals sentiment doorbroken. De eerste keer dat hij een nummer van Jans plaat draaide op een zondagochtend, zat er een publiciteitsmedewerker van Phonogram bij, die hem zo ongeveer met het mes op de keel verbood iets over Jans ziekte te zeggen. Een week later, zat die man er niet en heeft Duys het dus wel gezegd, later beargumenteerde hij dit als volgt: ik wilde eerder zijn dan Henk van der Meyden.
Maar Henk van der Meyden hield zich wel aan de code.

Koud vuur
Nu hoeft het allemaal niet meer. Jan kan geen verdriet meer worden gedaan. Hij heeft zijn werk nagelaten en door zijn afscheid een onuitwisbare indruk achtergelaten. Pater van Kilsdonk, die zoals hij het zelf noemde het voorrecht had gehad door Jan te zijn gevraagd hem de laatste periode van zijn ziekte te begeleiden, bad een laatste gebed. De zegen werd aangepast, gezegend is de man voor de vrouw, de vrouw voor de man en de vriend voor de vriend. Van Kilsdonk bedankte alle vrienden en Jans huisarts Theo Stokman, voor alles wat ze voor Jan hadden gedaan.
Toen kwam Jans finale, door hem zelf bedacht. Hij had een aantal zilveren staafjes laten maken, waar een vuurwerkmechanisme inzat, zoals je vroeger als kind met Kerstmis kreeg, sterretjes koud vuur. De hele kerk stond en ontstak het licht. Want aan het einde straalt het licht - la lumiere jaillire, zoals BreI het dichtte.
Toen het vuur was gedoofd gaven we Jan zijn laatste applaus.

Simone de Waard
(foto Jan Swinkels)