Homologie 5 september/oktober 1992 p. 35

Een rustige kapitein
In Memoriam Chris Verboog

Op zoek naar een foto bij dit gedenkschrift kwam ik ook oude archiefstukken tegen. Uit de zetproeven van het lentenummer 1982 van Homologie het volgende berichtje uit de rubriek 'Al Doende': "Het Belgisch Protestants Maandblad 'De Open Poort' heeft een themanummer over 'Homofilie' uitgebracht. Heel vriendelijk en heel voorzichtig, maar misschien wel aardig voor mensen met Protestants-Christelijke ouders, die akseptatieproblemen hebben." Getekend CV, Chris Verboog, en dan de naam van het tijdschrift en het besteladres. Het zou me niets verbazen als we destijds de afspraak hadden 'acceptatie' gewoon klassiek te schrijven.
Bert Boelaars (BB) en Chris Verboog waren de redacteuren die in de eerste jaren van Homologie de rubriek 'Al doende' grotendeels vulden. 'Al doende' is een servicerubriek waar de redacteuren nogal wat tijd in moeten steken om de soms lange en onduidelijke berichten kort samen te vatten.

De bovenstaande samenvatting is in zijn toon kenmerkend voor de manier waarop Chris meewerkte aan de deze rubriek. Het is ook kenmerkend voor Chris zelf. Hij had zelden de ambitie hoofdartikelen te schrijven. Hij hield meer van het kleinere werk zoals hierboven, waar hij minimaal ironisch zijn licht op liet schijnen. Voor de grotere artikelen had hij altijd een co-auteur nodig. Dan was hij een goede partner, hoewel je hem wel achter zijn broek moest zitten.
Chris hield veel meer van sturen en bijsturen. Vanaf de eerste planningsvergadering voor een nieuw nummer totdat het nummer werkelijk naar de drukker ging, stimuleerde, redigeerde en schaafde hij bij, stuurde hij als een kapitein die onverstoorbaar rustig blijft ook al zijn de golven metershoog. Toen hij als laatste van de oprichtersploeg de scepter als eindredacteur zwaaide, kwam deze houding goed uit.

Ik heb als halve buitenstaander wel eens een planningsvergadering meegemaakt van een van de latere redacties. Chris straalde daar zijn onverstoorbare rust af op zijn omgeving. Emotionelere redacteuren werden door zijn scherpe analyse al snel tot rust gebracht. In net uiteindelijke nummer viel me op dat de ironische opmerkingen die hij die vergadering maakte, waaruit wat later een aanpak voor een artikel volgde zijn weerslag had op het eindproduct. Al schreef hijzelf niet (mee) zijn invloed was er.
Zo'n redactieploeg is toch een beetje soort zoekt soort. Chris had duidelijk overwicht binnen de ploeg. De eerlijkheid gebiedt te zeggen, dat Chris wel een voorsprong had, omdat hij samenwoonde met de penningmeester. Het zou me niet verbazen als Homologie bijna dagelijks ter sprake kwam. In zo'n situatie worden ideeën geboren of snel opgepikt: de automatisering van het ledenbestand, de automatisering van Relevant en daarmee van het Documentatiecentrum Homostudies, het uitwerken van een idee voor een verzendboekhandel en later de gewone boekhandel, het uitwerken van een idee voor een magazineformaat in plaats van het krantenformaat, etc.

Chris heeft zijn naam verbonden aan een belangrijke rubriek binnen Homologie: "Hoe hoort het eigenlijk". De rubriek had een ironisch en emancipatorisch tintje. "Hoe hoort het eigenlijk" was een co-produktie met Sacha Wijmer. Met als uitgangspunt het etiquetteboek van Amy Groskamp-Ten Have verzorgde Sacha het pottendeel en Chris het potendeel. Beide gaven daarmee een weerslag van tien jaar emancipatiestrijd op het gedrag van potten en poten. Tevens gaven beide schrijvers daarmee ook aan dat de solidariteit tussen homoseksuele mannen en vrouwen niet alleen goed mogelijk was maar ook tot zeer humoristische producten kan leiden.
Overigens heeft Chris zich altijd sterk ingespannen voor de samenwerking tussen mannen en vrouwen. Terwijl in enkele andere bladen de mannelijke en vrouwelijke redacteuren elkaar met mes en vork te lijf leken te gaan, probeerde hij de redactie van Homologie te overtuigen dat het ontbreken van een panklaar artikel over een vrouwenonderwerp de mannen binnen de redactie niet het excuus moest geven zelf die pagina's maar te vullen.

Ook in kleine zaken kwam de emancipatie terug. In de jaren dat de behoefte aan het homohuwelijk nog als toppunt van zelfonderdrukking werd gezien, bedachten we dat het desondanks als homoparen een goede zaak zou zijn als we naar onze partners steevast verwezen als 'mijn man'. Na jaren doe ik het nog en nog steeds is de uitwerking op de toehoorders een graadmeter voor hun tolerantieniveau. Precies zoals wij - eigenlijk vooral hij - toen voorspelden.

De foto die ik gevonden heb, is technisch beslist niet een van mijn beste foto's. Hij is gemaakt op een druilerige herfstmiddag. De redactie had besloten dat er ook foto's van de redactie zelf moesten worden gemaakt. De zuil op het pleintje voor de Brakke Grond hadden we volgeplakt met restanten Homologie. De foto met het sjekkie is mijn lievelingsfoto van Chris: een glimlachje om het geklungel rondom hem heen, leren jasje, snor en vooral de duim op de achterkant van het sjekkie.

Op zoek naar een foto bij dit gedenkschrift kwam ik opnieuw tot de ontdekking dat de leegte die aids in mijn gefotografeerde kenniskring maakt steeds groter wordt. En terwijl ik naar die gezichten kijk, word ik het steeds minder eens met Gert Hekma die in de Volkskrant ten tijde van het Wereld Aids Congres een artikel over de gevolgen van aids voor de homobewegingen heeft geschreven. Hij haalt daarin grote bekende Franse namen aan die ons door aids zijn ontvallen. In Nederland zou het wel meevallen moet ik eigenlijk daaruit opmaken. Het valt niet mee. In Nederland hebben we nooit zo met grote namen gewerkt in de homo-emancipatie. In Nederland bouwden en bouwen we gezamenlijk onopvallend maar niet minder voortvarend aan een ondersteunings-'muur'. In die muur zijn in de afgelopen jaren al heel wat gaten gevallen. Met het wegvallen van Chris is de muur opnieuw zwakker geworden. Aan ons de taak zijn werk vooral in het kleine voort te zetten. Liefst met veel ironie.

Martien Sleutjes