De GAY Krant 160 - 11 augustus 1990 p. 17

Hans-Paul Verhoef, kritisch strijder voor homo-emancipatie

Een kleine 300 vrienden, vriendinnen en vertegenwoordigers van verschillende organisaties hebben eind juli afscheid genomen van Hans-Paul Verhoef. Op zijn eigen verzoek vond dat afscheid plaats in de kleine ruimte van de Delftse Werkgroep Homoseksualiteit (DWH) aan de Lange Geer, het gebouw waarin hij zelf jaren actief was. Daar memoreerde Wil Franssen van de DWH de bijzondere band die ook bij de verdere activiteiten van Verhoef was gebleven. Loco-burgemeester Boudewijn Boelens bracht de inzet van Verhoef in herinnering voor het emancipatiebeleid binnen de gemeente Delft. Lodewijk Palm, lid van het landelijk COC-bestuur wees op de inzet van Hans-Paul Verhoef voor een goede samenwerking tussen COC en de HIV-Vereniging Nederland en Peter Zuidervliet, vice-voorzitter van deze vereniging noemde het goeds dat Verhoef heeft gedaan voor de belangen van HIV-geïnfecteerden met zijn optreden in de VS, dat hem vorig jaar wereldberoemd maakte. Ruud Nijdam van de Rotterdamse buddievereniging haalde de strijd aan die Verhoef als patiënt had gevoerd voor een eigen HIV-pand in Rotterdam en de nog altijd niet gewonnen strijd voor een eigen aidsafdeling in het Rotterdamse Dijkzigtziekenhuis, waar Verhoef zelf op 23 juli overleed.

Hans-Paul werd een "bekende Nederlander" in april 1989, toen hij in de Verenigde Staten werd gearresteerd omdat hij aids had. Vijf dagen vastzitten was de prijs die hij moest betalen. Het is een feit dat de publiciteit die door dit incident werd veroorzaakt, het begrip over de problematiek rond HIV-positieven in Nederland, maar ook in talloze andere landen, veel goed heeft gedaan.
Maar dat was niet de reden waarom de HIV-Vereniging Nederland Hans-Paul tot voorzitter heeft gekozen. De capaciteiten van Hans-Paul waren bepalend. De persoon Hans-Paul was bepalend.
Toen Hans-Paul, toen nog samen met onder anderen Frans Stein, zich in 1988 intensief met de Belangenvereniging voor Mensen met Aids begon bezig te houden, wat resulteerde in de oprichting van de afdeling Rotterdam van de BMA, werd al snel de ware aard duidelijk. De overstap naar het landelijke bestuur van de BMA was een logisch gevolg van zijn inzet en betrokkenheid.
Aids pakte Frans van hem af. Aids pakte Rudolf en Herman en Paul van hem af. Ondertussen had Hans-Paul ook zijn eigen aidsdiagnose te verwerken gekregen.
Mede door Hans-Paul werd de fusie tussen de BMA en de HIV-Vereniging Nederland een feit. Een vereniging waarvan de noodzaak van haar bestaan al overduidelijk is aangetoond. Daarnaast vervulde Hans-Paul een niet te passeren rol in de internationale contacten. Alleen al het recente succes van de boycot van de aidsconferentie in San Francisco spreekt boekdelen.
Te mogen samenwerken met Hans-Paul was een plezier, want het was per definitie constructief. In de fusiecommissie was Hans-Paul een tegen-speler van formaat, maar zo sociaal bewogen en doelgericht dat succes verzekerd was. Ook de voorgesprekken over en het onderhoud met koningin Beatrix en staatssecretaris Simons vormen een schoolvoorbeeld van goede samenwerking.
Bij de affaire-Buck, met diens zo mooi in de publiciteit gebrachte vinding, was Hans-Paul paraat, zo ziek als hij zich toen al voelde, en bleef realiteitszin bij hem de boventoon voeren, ondanks zijn eigen situatie.
Begin juni, toen hij nauwelijks zijn stembanden kon gebruiken, leverde hij nog uitstekende teksten aan voor de opening van de HIV-manifestatie in Paradiso in Amsterdam. Hij zou deze opening eind juni gezamenlijk met minister D'Ancona verrichten. Helaas moest hij hiervan afzien; zijn lichaam stond een dergelijke inspanning niet meer toe.
Bij dit alles heeft hij nooit geklaagd, bleef hij steeds belangstellend en warm. Naast een collega ook een goede vriend en een luisterend oor voor de medewerkers, vrijwilligers en collega's.
Afscheid nemen van Hans-Paul kan niet anders dan een zwaar verlies zijn voor zijn familie, vrienden en vriendinnen. Hun komt een enorme hoeveelheid respect toe voor de steun en hulp die zij hem gegeven hebben. Voor de HIV-Vereniging Nederland is het een zwaar verlies. Wij zullen trachten op de door hem ingeslagen weg door te gaan. En vergeten... nooit!

Namens allen van de HIV-Vereniging Nederland:
Peter Zuidervliet

Op maandag 23 juli 1990 overleed Hans-Paul Verhoef.
Hans-Paul was een van de prominentste personen in de Delftse homo-beweging. Op vele manieren en in allerlei functies heeft hij zich ingezet voor de emancipatie van de lesbische vrouwen en homoseksuele mannen. Binnen de DHW was Hans-Paul iemand die zijn strijd voor emancipatie van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen graag wilde delen met anderen. Hij was een inspirerende bron van vele intiatieven. Een van zijn initiatieven, het schrijven van een homo-/lesbische nota, leidde onder andere ertoe dat hij het voorgestelde beleid ging vormgeven als gemeentelijk homo-/lesbische-emancipatiewerker. Hiervoor moest hij zijn basis verlaten, maar hij zorgde ervoor dat een ieder betrokken bleef bij de verdere stappen in de richting van homo-/lesbische emancipatie. Zelfs toen hij reeds ziek was, bleef hij zich inspannen, nu als voorzitter van de HIV-vereniging Nederland.
Hans-Paul was zeer strijdbaar. Tijdens zijn bezoek aan de Verenigde Staten vorig jaar bleek dit eens te meer. Omdat hij drager was van het HIV-virus werd hem de toegang tot de VS geweigerd. Hans-Paul nam hiermee geen genoegen en wist gedaan te krijgen dat hij toch het land in mocht. Door zijn principiële stellingname vestigde hij wereldwijd de aandacht op de discriminatie van mensen met HIV in de VS. De tol die hij hiervoor moest betalen - opsluiting in een gevangenis - nam hij voor lief. Zijn laatste strijd, tegen de ziekte aids, kon hij niet winnen.
We verliezen in Hans-Paul een dappere, strijdbare vriend in de emancipatiestrijd van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen.
Wat blijft is het vele dat hij tot stand bracht

Het bestuur van de Delftse Werkgroep Homoseksualiteit.

Vrijdagavond na zijn crematie zond KRO-Brandpunt een portret van Hans-Paul uit. Dit portret was integer, persoonlijk, maar niet compleet. Een schets van zijn politieke werk ontbrak. Enkele dagen daarvoor was ik gebeld door een medewerkster van het programma. Zij zocht iemand van de PvdA die met Hans-Paul had samengewerkt. Ik stelde voor contact op te nemen met Jeltje van Nieuwenhoven. De medewerkster had nog nooit van haar gehoord en naar bleek ook niet van de geschiedenis van de Wet Gelijke Behandeling. De medewerkster wilde iemand waar zij kennelijk wel eens van gehoord had ("ging Hans-Paul om met staatssecretaris Simons?"). Ook wilde zij het programma een beetje uit de sfeer van homo' s en druggebruikers trekken. Na gehoord te hebben, dat ikzelf ook uit die hoek kwam, bedankte ze mij voor de informatie en hing op. Bij het zien van het programma zag ik het resultaat: het homo-politieke werk was grotendeels weggelaten. Terecht misschien, maar toch. Hans-Paul Verhoef is van betekenis geweest voor het beleid dat de PvdA heeft gevoerd voor de emancipatie van lesbische vrouwen en homoseksuele mannen. Hij vervulde een kritische rol.
Hans-Paul trad in het najaar van 1988 af als voorzitter van de PvdA-homogroep. Wij hebben een middag samen thuis zitten praten, voor de overdracht. Het was een moeilijke tijd voor het homobeleid. In handen van Brinkman en Van Dijk en de PvdA machteloos in de oppositie. Hans-Paul vertelde dat hij alleen al over de Wet Gelijke Behandeling wel een halve meter archief had. Ongeordend zoals gebruikelijk bij hard werkende activisten. Wij vermoedden dat ik dat materiaal niet onmiddellijk nodig zou hebben (en hadden weinig zin de boel te gaan ruimen). Het is er wat dat archief betreft bij gebleven. Niet wat de Wet Gelijke Behandeling betreft.

Hans-Paul heeft een van de ingewikkeldste perioden in de lange geschiedenis van de wet meegemaakt. Onder het tweede kabinet-Lubbers kwam er opnieuw geen wetsvoorstel van het kabinet. Veel geruchten, veel gezucht, maar niets tastbaars. In 1987 dienden Jeltje van Nieuwenhoven en Ineke Haas-Berger een initiatiefvoorstel in. Op de tekst ervan was veel kritiek. Hans-Paul schreef in september 1987 in de Roze Vuist:
"Verder moet de PvdA-homogroep toch wel van het hart dat ze enigszins teleurgesteld is over de wezenlijke mogelijkheid om invloed te kunnen uitoefenen op de daadwerkelijke tekst van de wet. Vanzelfsprekend is er overleg geweest met de indiensters. Dit gebeurde echter nadat de fractie de wet op hoofdpunten had goedgekeurd. Dit leidde ertoe dat van de zijde van de homogroep slechts kleinere tekstwijzigingen overgenomen konden worden en dat op het punt van de keuze voor 'homoseksualiteit' in plaats van 'seksuele voorkeur' weinig ruimte meer was voor wijzigingen. Overigens moet worden opgemerkt dat een aantal kritiekpunten die het COC in zijn persbericht noemt al begin juli (6 weken voor de indiening - jhv), door ons waren gesignaleerd en aan de indiensters zijn meegedeeld."
Dit is niet de plek om verder in te gaan op het initiatiefwetsvoorstel van destijds. Het heeft een nuttige functie vervuld en doet dat in zekere zin nog steeds - het is niet ingetrokken.
Ook in de interne partijdiscussie heeft Hans-Paul zich actief gemengd. In december 1987 bracht het partijbestuur een discussienota uit: "Vrolijk Voorwaarts". De nota geeft een aanzet voor het beleid van de PvdA met betrekking tot de emancipatie van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen. Hans-Paul heeft aan het totstandkomen van deze nota actief meegewerkt. Hij hoopte op een brede, uitgebreide discussie over deze nota. Het heeft niet zo mogen zijn. De discussie beperkte zich tot de 'eigen kring', enkele plaatselijke homogroepen en twee studiedagen voor de eigen achterban van de PvdA-homogroep. De nota was meer inhoudelijk, dan praktisch. Een van de weinige duidelijke voorstellen uit de nota was om aan de PvdA-homogroep een aparte status te geven in de partij, zoals ook de Rooie Vrouwen en de Jonge Socialisten hebben. Tegen dit idee is veel bezwaar gekomen, ook uit de eigen homogroepen. Het partijbestuur zag er geen heil in. Het gaf er de voorkeur aan dat lesbiennes en homo's hun punten in de reguliere partijkanalen in zouden brengen. Dat is een verstandig uitgangspunt, maar toch. Hans-Paul schrijft:
"De PvdA zal zich daadwerkelijk in moeten zetten om de positie van gediscrimineerde en achtergestelde groepen in onze samenleving te verbeteren. Dit moet niet alleen op papier gebeuren. Samen met de bedoelde groepen zullen eisen vertaald moeten worden in politieke eisen en punten in verkiezingsprogramma 's. Dit moet samen met vertegenwoordigers uit de groepen. ( ... ) Het is irreëel om te verwachten dat de eisen vanuit de groepen door een ieder zullen worden meegenomen in de standpunten van de partij op diverse beleidsterreinen. Hetero's die zich uit zichzelf (op eigen initiatief) sterk maken voor homo-\lesbische emancipatie, blijven noodzakelijk. Dit geldt binnen de maatschappij en zeker ook binnen de PvdA. De heteronorm voert de boventoon en dat willen we nu juist veranderen."
Het ligt in de bedoeling op basis van "Vrolijk Voorwaarts" een aantal beleidsvoorstellen voor te leggen aan het PvdA-congres in februari 1991.
Wanneer wij terugdenken aan iemand die is overleden dan willen wij hem of haar graag zien als mens, als persoon. Soms krijgt dat iets geforceerds, als de band die er was vooral te maken had met werk waar je gezamenlijk voor stond. Het werk dat hij gedaan heeft is nog helemaal niet af, integendeel. Hij was een actief medestander en hij was nog keihard nodig. Wanneer een dergelijke band wordt afgebroken valt er evengoed een gat. Ik zal hem missen.

Jan Herman Veenker,
Voorzitter PvdA-homogroep