Gay Amsterdam 28 - 28 mei 1988 p. 27

Youri Egorov overleden
'Ik wil alleen het beste, anders hoeft het niet'

Youri Egorov, geboren in 1954 te Kazan, overleed op16 april te Amsterdam. Een kort bericht op de voorpagina, een wat groter overzicht van de hoogtepunten uit zijn carrière op de kunstpagina en daarna de grote stilte. Dat is de tragedie van een pianovirtuoos. Youri Egorov zag kans in korte tijd een grote internationale carrière op te bouwen. Hij was nauwelijks 20 jaar toen hij de derde prijs won bij het wereldberoemde Koningin Elisabeth-concours in Brussel. Dat was in 1975. Het jaar daarvoor had hij een prijs gewonnen bij het Tsjaikovski-concours in Moskou. Zijn eerste roem vergaarde hij bij het Van Cliburn-concours in de Verenigde Staten. Hier gebeurde hetzelfde als bij het concours in Brussel. Youri was in de voorronden de favoriet van het publiek, maar de finale haalde hij niet. Het boze publiek, dat het niet met deze beslissing eens was, bracht met een spontane inzameling hetzelfde geldbedrag bij elkaar dat de eerste-prijs winnaar krijg, 10.000 dollar.

In 1976 nam hij een dramatische beslissing. Hij besloot zijn geboorteland voorgoed te verlaten. Voortdurende tegenwerking van het Russische staatsimpresariaat Goskonsert en de KGB, die het conservatorium in Moskou volledig onder controle had, deden hem dit besluit nemen. Hij voerde het uit in Italië waar hij zich meldde bij een politiebureau in Rome. Daarna vroeg hij in Nederland asiel aan. Enkele weken later betrok hij een woning in Amsterdam. Vanaf dat moment beschouwde hij Nederland als zijn tweede vaderland. Wat niet onvermeld mag blijven is de tegenwerking die hij ondervond van de Nederlandse Toonkunstenaars Bond. Deze bond was tegen het verstrekken van een werk- en verblijfsvergunning. Volgens de bond was er in het geval van Egorov 'geen sprake van gevangenschap of erger'. Wat de bond - en daar zijn ze tenslotte ook voor - over het hoofd zag, was het beroerde artistieke klimaat waaronder een pianogenie als Egorov zich niet kon ontplooien.

Eenmaal in Nederland genoot hij uitbundig van de vrijheid. In het Amsterdamse homo-uitgaansleven was hij geen onbekende. Hij stortte zich zonder remmingen in de geneugten die de grote stad kan bieden, om zich daarna weer met een ijzeren discipline op zijn werk te storten. Deze alles-of-niets instelling vinden we ook terug in zijn musiceren. In 1978 begon zijn carrière internationale omvang te krijgen. Zijn debuut in de Carnegie Hall te New York was een enorm succes en opende de deuren van alle andere beroemde concertpodia van de wereld. Zijn technische perfectie, gepaard aan een sterk poëtische instelling, maakte hem geliefd bij een groot publiek. Hij was een vertegenwoordiger van de Russische pianistenschool, Svjatoslav Richter was een van zijn grote voorbeelden. Egorov was altijd op zoek naar het waarom achter de muziek. Hij was een intelligente muzikant, die het virtuozendom schuwde. Dit werd niet door iedereen begrepen. Een voorbeeld hiervan: de Amerikaanse pers riep hem in het jaar van zijn Amerikaanse debuut uit tot de nieuwe Horowitz! Nooit liep hij met zijn technische kwaliteiten te koop. Zijn formidabele techniek stelde hij in dienst van de muziek. Bij Egorov was de pianotechniek een middel om muziek te maken, geen doel.

Zijn carrière was kort, te kort voor een zo'n groot talent. Te kort om hem te kunnen plaatsen in de lange rij van pianisten die een stempel op het muziekleven hebben gedrukt. In de vele gesprekken die ik met hem had kwam altijd weer zijn grote liefde voor de muziek naar voren. Muziek was heilig voor hem. Hij deed nooit concessies. Pianostemmers kon hij tot wanhoop drijven. Elke lichte zweving van de toon was hem een gruwel. Nooit was hij tevreden over zichzelf, en stelde ook aan anderen de hoogste eisen. November vorig jaar trad hij na een periode van ziekte voor het eerst weer op in de kleine zaal van het Concertgebouw te Amsterdam. De Schubert-vertolking die hij liet horen plaatste hem in de rijen der meesterpianisten. Dit concert was ook tevens zijn afscheid van het Concertgebouw. Nederland heeft een formidabele Rus verloren. Een Rus die wilde leven in vrijheid. We mogen hem dankbaar zijn dat hij ons land doorvoor heeft uitgekozen.

Ron Fasary