Tulpen en molens in een zee van namen

Toen op 11 oktober 1987 bij de dageraad op de Mall in Washington DC de eerste gedenkdoeken werden ontvouwen, had niemand de Aids Memorial Quilt van The Names Project nog ooit gezien. Er waren honderden vrijwilligers voor geworven en we hadden er maanden aan gewerkt. Een artikel van vijf pagina’s in People Magazine had het project in een stroomversnelling gebracht en binnen enkele weken was de Quilt uitgegroeid tot een megaproject met bijna tweeduizend doeken. Maar niemand had hem nog ooit gezien.

Het idee voor de Quilt kwam op het moment waarop hij het hardst nodig was. Een moment van wanhoop en ontreddering, in de zwaarst getroffen homogemeenschap van de VS. In de Castro, een buurt van ruwweg zes bij zes stadsblokken, overleed het duizendste slachtoffer aan aids. De buurt verkeerde in een staat van verlammende angst.

Slechts vijf maanden later werden de eerste doeken opengevouwen en klonk de eerste naam door de speakers op de Mall; ‘Marvin Feldman...’ Het lezen van de namen op de Quilt duurde enkele uren. De openingsceremonie, die de standaard zou worden voor displays van de Quilt in de hele wereld, was een plechtig, indrukwekkend moment. Na het lezen van de laatste namen en het openen van de laatste doeken lag daar dan voor het eerst de Quilt. De mensen stonden er zwijgend omheen.

Ikzelf kende op dat moment niemand die aan aids was overleden. Ik was pas enkele maanden in de VS en in Nederland kende ik zelfs niemand met hiv. Dat dacht ik tenminste. Hoewel ik me ervan bewust was dat dit spoedig zou veranderen, bleef aids voor mij iets abstracts. Tot dat moment, op de Mall in Washington.

Wandelend langs de talloze gedenkdoeken zag ik plotseling tulpen, een molen, een kaart van Amsterdam, het woord ‘gezellig’. De namen waren die van Coenraad Stegeman, Harry Hogerhorst, Jan ‘Patat’ Luxwolda, Jan van Wieringen... En plotseling was aids iets persoonlijks, iets tastbaars. Het verdriet van de achterblijvers, die deze doeken met zoveel liefde hadden gemaakt, raakte me diep. Die namen zal ik nooit vergeten.

De Quilt werd geboren uit machteloze woede en was aanvankelijk bedoeld als politiek wapen. Maar hij werd een monument, een viering van het leven. De Quilt doorbrak de droge statistieken en maakte het verlies zichtbaar. Hij bracht mensen bij elkaar, doorbrak oude vooroordelen en taboes en hielp de angst en onwetendheid bestrijden. Ik ben ervan overtuigd dat de Quilt vele levens gered heeft. Ik ben nog altijd dankbaar en trots dat ik daar mijn steentje aan heb mogen bijdragen.

Gart van Gennip (Zeebregts)
mede-oprichter van het NAMENproject Nederland
en het NAMEN Project Vlaanderen

	Coenraad Stegeman Coenraad Willem		sociaal-cultureel medewerker Bijlmerbajes medeoprichter Belangenvereniging van Mensen met Aids (BMA)
	Harry Hogerhorst Harry		medeoprichter Belangenvereniging van Mensen met Aids
	Jan van Wieringen Jan		Amerika-correspondent van de Volkskrant
	Joeri Egorov Youri		klassiek pianist
	Patat Luxwolda Jan